Gavagai.pl

ma budzić. Ma inspirować. Właściwe słowo we właściwej chwili może zmienić świat... umysłem i rękami gotowego na te słowa człowieka.

Gavagai to... repozytorium inspiracji: fragmentów książek, filmów i wierszy... opisów umysłów i czynów wielkich ludzi, których śladem warto podążać. To także repozytorium 25 tysięcy sentencji i aforyzmów.

Temat: Nauka i metoda naukowa

„To, co człowiek widzi, zależy zarówno od tego, na co patrzy, jak i od tego, co nauczył się dostrzegać w swym dotychczasowym doświadczeniu wizualnym i pojęciowym.”

T. S. Kuhn Struktura rewolucji naukowych, r.3

Geneza nauki Świat i jego poznawanie metodami racjonalnymi

Systemy myślowe oparte na religii i magii są BEZSILNE w tym sensie, że nie dysponują narzędziami pozwalającymi na zrozumienie budowy i zasad działania świata. Wszelkie działanie i przeciwdziałanie jest w takich systemach oparte na istnieniu czynników duchowych aktywnie ingerujących w świat ludzi. Zasadniczą kwestią odróżniającą naukę od tych systemów myślowych jest wsparcie na ROZUMOWANIU, jako sposobowi rozumienia i wpływania na rzeczywistość.

O ile w religijnym ujęciu świata prawda o świecie jest OBJAWIONA, to w filozofii podstawą przekonań i powstających teorii jest argument. W nauce, podstawą jest wiedza o świecie mająca następujące kluczowe cechy:

  • uniwersalna: każdy ma do niej dostęp i każdy może ją współtworzyć. Nie jest ona objawiona nielicznym, bądź w jakimkolwiek akcie nadania. Jako taka z samej swojej natury prowadzi do rewolucji. Innym aspektem tej wiedzy jest ponadkulturowość.
  • intersubiektywnie sprawdzalna: czyli niesubiektywna. Każdy może sprawdzić prawdziwość twierdzeń na własną rękę. Innymi słowy: wiedza dostarczana przez naukę jest opisem stanu świata NIEZALEŻNYM OD OBSERWATORA.
  • oparta na dowodach rzeczowych: prawdziwość twierdzeń o świecie nie jest objawiona, ani oparta na autorytecie. Decydują o niej zgromadzone dowody popierające zasadność twierdzeń.

Co ciekawe, istniejące od czasów średniowiecznych uniwersytety nie są kolebką współczesnej nauki. Nowożytna nauka kształtowała się dzięki pracy niezależnych badaczy i naukowców, czasami zrzeszonych w rozmaitych stowarzyszeniach naukowych, często nazywanych akademiami. Członkami takich akademii mogli być ludzie wywodzący się także z niższych warstw społecznych - o ile tylko mogli legitymować się talentem lub pomysłem. Nie musieli znać ani greki, ani łaciny, ani innych przedmiotów wykładanych na uniwersytetach.

Przyjmuje się, że nauka nowożytna zaistniała pod koniec XVI i na początku XVII wieku, a jej "twórcami" byli:
Robert Burton (1577 – 1640)
Francis Bacon (1561 – 1626)
René Descartes (1596 – 1650)
Pierre Gassendi (1592 – 1655)
Galileusz (1564 – 1642)
Johannes Kepler (1571 – 1630)
Marin Mersenne (1588 – 1648)
William Harvey (1578 – 1657)

Paradygmat nauki i obraz świata Trzy kluczowe pojęcia

Naukę odróżnia od innych systemów opisywania i tłumaczenia świata kilka istotnych cech. Trzy pojęcia są kluczowe:

1. Realizm

Celem Nauki jest sformułowanie możliwie wiernego obrazu świata

2. Obiektywność

Polega na przyjmowaniu lub odrzucaniu teorii ze względu na ich zgodność z faktami, które są niezależne od obserwatora

Twierdzenie obiektywne twierdzenie subiektywne
Woda to H2O Woda jest bez smaku
powyższe zdanie opisuje świat powyższe zdanie odnosi się do postrzegania świata.
[...] ideał naukowca - dokładne wyizolowanie tego, co przdstawia, od świata własnych przeżyć, oczyszczenie obiektywnych faktów i wniosków z subiektywnych emocji, ideał ten jest artyście obcy. Inaczej mówiąc, człowiek jest uczonym tym bardziej, w im większym stopniu zmusi własne człowieczeństwo do milczenia, tak aby przemawiała przezeń niejako sama Natura, artysta natomiast jest nim tym bardziej, im bardziej narzuca nam samego siebie, całą wielkością i ułomnością swojego niepowtarzalnego istnienia. To, że postaw tak czystych nigdy nie spotkamy, świadczy o niemożliwości ich pełnego urzeczywistnienia, bo w każdym bodaj uczonym jest coś z artysty i w każdym artyście coś z uczonego - mówimy jednak o kierunku dążeń, a nie o ich nieosiągalnej granicy. – Stanisław Lem twórczość  sentencje, Summa Technologiae

3. Wartościowanie moralno-etyczne

Twierdzenie niewartościujące twierdzenie wartościujące
śnieg jest biały wybieram wolność lub śmierć
powyższe zdanie opisuje świat powyższe zdanie odnosi się do zasad moralnych i ma wpływać na zachowanie odbiorcy

Cztery cechy nauki (za Robertem Mertonem)

Uniwersalizm:
dowody potwierdzające prawdę są dostępne każdemu. Nie istnieją uprzywilejowani obserwatorzy

Powszechność:
wiedzę mogą zdobywać i posiadać wszyscy i jest ona swobodnie dostępna

Brak oczekiwań moralnych:
brak oczekiwania, że poznane fakty będą spełniać nasze oczkiwania społeczne czy moralne

Zorganizowany sceptycyzm:
wszystko może być poddane w wątpliwość.

Sceptycyzm Karla Poppera (O metodzie naukowej)

Wypracowane przez Poppera podejście do potwierdzania teorii na temat świata zasadza się na prostym spostrzeżeniu. Zazwyczaj teorie mają postać "wszystkie A są B". Na przykład "wszystkie ciała materialne przyciągają się", "wszystkie łabędzie są białe". Aby udowodnić fałszywość teorii wystarczy znaleźć jedno A, które nie jest B. Aby potwierdzić prawdziwość teorii, należałoby sprawdzić WSZYSTKIE A, co często z praktycznych powodów nie jest możliwe. Aby dokonać pełnej weryfikacji należałoby przebadać wszystkie rzeczy we wszechświecie - nie tylko istniejące teraz, ale też w przeszłości.

Innymi słowy, możliwe jest poparte całkowitą pewnością odrzucenie teorii, jednak NIE JEST MOŻLIWE CAŁKOWICIE PEWNE PRZYJĘCIE TEORII.

Inną ważną sprawą jest odróżnianie teorii naukowych od nienaukowych. Dla Poppera kluczowa jest podatność na weryfikację i sprawdzanie eksperymentalne (refutację). Jeśli twierdzenie lub teoria jest naukowa, powinna być tak zbudowana, że da się sprawdzić jej prawdziwość.

Teoria naukowa: Teoria nienaukowa:
we wtorek 24 maja w Warszawie nastąpi zaćmienie słońca Wg psychoanalityka, określony stan pacjenta wyklucza śnienie przez niego określonego snu
Wystarczy poczekać do wskazanej daty i pojawić się we wskazanym przez teorię miejscu, aby móc zweryfikować przewidywany przez teorię fakt. Gdy jednak pacjentowi taki sen się przyśni, psychoanalityk - zamiast przyjąć to jako dowód obalający jego teorię - wyjaśnia, że pacjent dokonał projekcji swojej nienawiści z nieżyjącego ojca na lekarza.
Czym precyzyjniej sformułowana jest teoria, tym łatwiej ją obalić bądź potwierdzić. Teorie są elastyczne i pozwalają naciągnąć wynik eksperymentu do oczekiwań broniącego teorię.
Więcej o Popperze i jego dorobku Opracowanie dorobku Poppera (na Gavagai.pl)
„Weźmy równanie 4+x=7. Mało pojętny uczeń nie wie, jak dobrać się do wartości x, chociaż ten wynik już "siedzi" w równaniu, tyle że ukryty przed jego zamglonym okiem i "sam" się ukaże po dokonaniu elementarnego przekształcenia. Spytajmy zatem, jako prawdziwi herezjarchowie, czy aby nie jest tak samo z Naturą? Czy materia nie ma aby czasem "wpisanych w siebie" wszystkich swoich potencjalnych przekształceń (więc np. tego, że możliwa jest budowa gwiazd, kwantolotów, maszyn do szycia, róż, jedwabników i komet)? Wtedy, wziąwszy podstawową cegiełkę Natury, atom wodoru, można by z niego "wywieść dedukcyjnie" wszystkie te możliwości (skromnie zaczynając od możliwości syntezy wszystkich stu pierwiastków, a kończąc na możliwości budowania układów trylion razy bardziej uduchowionych od człowieka).
Może tylko dziś potrzebne są teorie i modele zjawisk. Może zapytany, mędrzec z innej planety wręczyłby nam w milczeniu strzep leżącej na ziemi, starej zelówki, dając do zrozumienia, że wszystką prawdę Wszechświata da się wyczytać z tego kawałka materii?
– Stanisław Lem twórczość  sentencje, Summa Technologiae

Jak poznawać świat? podstawowe wytyczne

Czym różni się potoczne widzenie i opisywanie świata od podejścia naukowego? Należy przestrzegać kilku zasad, a z czasem sposób formułowania obserwacji i wniosków zmieni się sam. Zapewniam.
Należy jedynie, wbrew presji otoczenia, wytrwale i konsekwentnie dążyć do pozbycia się bądź podważania wiedzy, którą dotychczas posiedliśmy.
Nie ma sensu, abym starał się opisać w inny sposób to, co inni ludzie opisali już lepiej i jaśniej. Oto więc rady innych, przekazane na tacy za moim pośrednictwem:

Nie chcę wierzyć. Chcę WIEDZIEĆ
Carl Sagan
Wszechświat i fizyka...

1. Sprawdzaj poprawność swoich sądów i znanych ci teorii

Trzeba podważać wszystko, co się da podważyć,
gdyż tylko w ten sposób można wykryć to,
czego podważyć się nie da.
Tadeusz Kotarbińskisentencje

1. Sprawdzaj poprawność swoich sądów i znanych ci teorii

"Zbliżyć się do prawdy nie jest jednak łatwo. Jest tylko jedna droga ku niej, droga przez nasze błędy. Tylko na własnych błędach możemy się uczyć; i tylko ten się nauczy, kto jest gotów oceniać błędy innych jako kroki ku prawdzie; oraz ten, kto poszukuje własnych błędów, aby się od nich uwolnić." – Karl E. PopperDorobek  sentencje

Stań przed faktem jak małe dziecko. Bądź gotów porzucić wszystkie dotychczasowe teorie, krocz pokornie drogą, którą wskazuje Natura. Inaczej – niczego się nie nauczysz.

Sit down before fact as a little child, be prepared to give up every preconceived notion, follow humbly wherever or whatever abysses nature leads, or you will learn nothing.

Thomas H. Huxley sentencje

2. "Wszystko należy czynić prostym,
ale nigdy jeszcze prostszym." – Albert Einstein

a. Jasność

Co się w ogóle da powiedzieć, da się jasno powiedzieć;
o czym zaś nie można mówić, o tym trzeba milczeć.

Ludwik Wittgenstein dorobek  sentencje, Traktat, Wstęp
Każdy intelektualista ponosi bardzo specyficzną odpowiedzialność. posiada przywilej i stosowność studiowania. Winien więc swym bliźnim (bądź "społeczeństwu") przedstawić wyniki swych studiów w najprostszej, najklarowniejszej i najbardziej zwięzłej formie. Najgorsze, co intelektualiści mogą zrobić – grzech przeciwko Duchowi Świętemu – to pozować na wielkich proroków i epatować swoich bliźnich tajemniczymi filozofiami. Kto nie potrafi mówić prosto i jasno, ten powinien milczeć i pracować nadal, aż będzie mógł tak uczynić. Karl E. PopperDorobek  sentencje
b. Prostota

Kryterium prostoty

Wybór możliwości najprostszej wydaje się decyzją racjonalną i uzasadnioną. Po co komplikować sytuację, gdy jest ona prosta? Jeśli jednak zastanowimy się nad tym, to dostrzeżemy w tym wyborze pewne niebezpieczeństwo i dużą dozę dowolności. Pojawia się pytanie, dlaczego matematycznie najprostsza zależność wiążąca obie wielkości ma być najlepsza? Po pierwsze ma ona wiele zalet, na przykład pozwala na wykonanie najprostszych obliczeń i przewidywań. Po drugie, gdy w zbiorze możliwych równań opisujących zaobserwowany związek występuje równanie wyróżnione – najprostsze – to sam fakt jego wyjątkowych własności formalnych skłania do wybrania go jako prawidłowej odpowiedzi. Musimy jednak pamiętać, że jest to wciąż wybór dowolny. Dla skończonego zbioru punktów na płaszczyźnie, jednoznacznie wiążących wartości dwóch wielkości mierzonych, istnieje nieskończenie wiele funkcji porządkujących te punkty, to znaczy przechodzących przez nie. Gdy wybieramy funkcję najprostszą z pewnej klasy możliwych funkcji, do których dane wyniki pasują, to kierujemy się kryterium prostoty. [...]

Naukowiec po przebadaniu pewnej klasy możliwości opisu [...] podaje wyniki w postaci wielu formuł, do których WYSTARCZAJĄCO DOBRZE PASUJĄ zgromadzone dane. [...] Przeważnie jednak jest tak, że istnieje wiele równie dobrych statystycznie rodzajów uporządkowania tych danych. [...]

Michał Tempczyk, Świat harmonii i chaosu

1. Sprawdzaj poprawność swoich sądów i znanych ci teorii

3. Wiedza powinna być powołaniem, a nie sposobem osiągania pozycji społecznej.

Zastanów się, czy chcesz po prostu zrobić karierę, czy też chcesz być malutką cegiełką w gmachu, którego budowa trwała i trwać będzie. Czy nauka to dla ciebie sposób na wzbudzenie zainteresowania otoczenia, czy też sposób życia i próba Zrozumienia? Odpowiedz sobie szczerze, a będziesz wiedział gdzie stoisz i dokąd idziesz.

1. Sprawdzaj poprawność swoich sądów i znanych ci teorii

4. Kiedy coś wiesz – stój przy tym, a kiedy czegoś nie wiesz – przyznaj, że nie wiesz. Oto jest wiedza. – Konfucjusz

Aby osiągnąć sukces w zdobywaniu wiedzy, należy połączyć dwie przeciwności: pokorę i pewność siebie.

Piotr Plebaniak

5.Pewność

A co dotyczy pewności,  nie było człowieka, ni będzie,
Co by ją posiadł o bogach lub o innej jakiej bądź sprawie.
A gdyby nawet przypadkiem najtrafniej sądził, to nigdy
Sam tego świadom nie będzie: bo złuda jest wszystkich udziałem.

Goethe: Faust

Działaj zakładając, że nigdy nie dojdziesz "Prawdy". Nasze teorie zawsze będą jedynie przybliżeniem, będą miały wartość pragmatyczną, tzn. będą skutecznie prowadziły nas do wynalazków. Mogą być wewnętrznie spójne, mogą jednocześnie trafnie przewidywać zdarzenia bądź zjawiska, jednak będą nadal tylko niedoskonałym i żałosnym obrazem rzeczywistości.

"Język etniczny jako szerokopasmowy polisemantyczny nośnik informacji, oraz matematyka, jako z tego języka (z tych języków) wywiedlny język wąskopasmowy o silnie wzmożonej "precyzyjnej" ostrości, stanowią tu nasze "macki", nasze kule (inwalidzkie), nasze "protezy". Jednak podobnie jak ślepiec, postukując o kamienną posadzkę swoją białą laską, słuchem stara się rozpoznać, czy znajduje się w pokoju, czy na ulicy, czy w nawie świątyni, tak i my owymi (matematycznymi) protezami "wystukujemy" sobie to, co znajduje się poza obszarem naszego sensorium. "

Stanisław Lem twórczość  sentencje, Mój pogląd na świat

Autorzy, których dziełami warto się zainteresować w tym temacie

„To, co człowiek widzi, zależy zarówno od tego, na co patrzy, jak i od tego, co nauczył się dostrzegać w swym dotychczasowym doświadczeniu wizualnym i pojęciowym.”

[...] ideał naukowca - dokładne wyizolowanie tego, co przdstawia, od świata własnych przeżyć, oczyszczenie obiektywnych faktów i wniosków z subiektywnych emocji, ideał ten jest artyście obcy. Inaczej mówiąc, człowiek jest uczonym tym bardziej, w im większym stopniu zmusi własne człowieczeństwo do milczenia, tak aby przemawiała przezeń niejako sama Natura, artysta natomiast jest nim tym bardziej, im bardziej narzuca nam samego siebie, całą wielkością i ułomnością swojego niepowtarzalnego istnienia. To, że postaw tak czystych nigdy nie spotkamy, świadczy o niemożliwości ich pełnego urzeczywistnienia, bo w każdym bodaj uczonym jest coś z artysty i w każdym artyście coś z uczonego - mówimy jednak o kierunku dążeń, a nie o ich nieosiągalnej granicy.

Zbliżyć się do prawdy nie jest jednak łatwo. Jest tylko jedna droga ku niej, droga przez nasze błędy. Tylko na własnych błędach możemy się uczyć; i tylko ten się nauczy, kto jest gotów oceniać błędy innych jako kroki ku prawdzie; oraz ten, kto poszukuje własnych błędów, aby się od nich uwolnić.

Co się w ogóle da powiedzieć, da się jasno powiedzieć; o czym zaś nie można mówić, o tym trzeba milczeć.

Każdy intelektualista ponosi bardzo specyficzną odpowiedzialność. posiada przywilej i stosowność studiowania. Winien więc swym bliźnim (bądź "społeczeństwu") przedstawić wyniki swych studiów w najprostszej, najklarowniejszej i najbardziej zwięzłej formie. Najgorsze, co intelektualiści mogą zrobić – grzech przeciwko Duchowi Świętemu – to pozować na wielkich proroków i epatować swoich bliźnich tajemniczymi filozofiami. Kto nie potrafi mówić prosto i jasno, ten powinien milczeć i pracować nadal, aż będzie mógł tak uczynić.

Weźmy równanie 4+x=7. Mało pojętny uczeń nie wie, jak dobrać się do wartości x, chociaż ten wynik już "siedzi" w równaniu, tyle że ukryty przed jego zamglonym okiem i "sam" się ukaże po dokonaniu elementarnego przekształcenia. Spytajmy zatem, jako prawdziwi herezjarchowie, czy aby nie jest tak samo z Naturą? Czy materia nie ma aby czasem "wpisanych w siebie" wszystkich swoich potencjalnych przekształceń (więc np. tego, że możliwa jest budowa gwiazd, kwantolotów, maszyn do szycia, róż, jedwabników i komet)? Wtedy, wziąwszy podstawową cegiełkę Natury, atom wodoru, można by z niego "wywieść dedukcyjnie" wszystkie te możliwości (skromnie zaczynając od możliwości syntezy wszystkich stu pierwiastków, a kończąc na możliwości budowania układów trylion razy bardziej uduchowionych od człowieka).

Może tylko dziś potrzebne są teorie i modele zjawisk. Może zapytany, mędrzec z innej planety wręczyłby nam w milczeniu strzep leżącej na ziemi, starej zelówki, dając do zrozumienia, że wszystką prawdę Wszechświata da się wyczytać z tego kawałka materii?”

– Traktuj to jako zmiany fazowe, które opisują przejścia miedzy stanem stałym, ciekłym a gazowym – rzekł Pernak. – Prawa dla gazów sprawdzają się tylko w pewnym ograniczonym zakresie. Jeśli będziesz próbował ekstrapolować je zbyt daleko, otrzymasz zwariowane wyniki, w rodzaju objętości osiągającej wartość zerową, i tak dalej. W rzeczywistości nie może to nastąpić, ponieważ gaz przechodzi w ciecz, zanim osiągnie tą granicę. A wtedy następują zachowania inne jakościowo, z nowymi własnymi prawami. [...]

Ewolucja jest nieustannym procesem wynurzania się układów bardziej uporządkowanych i skomplikowanych z prostszych, na zasadzie serii faz następujacych po sobie. Najpierw była ewolucja fizyczna, następnie atomowa, później chemiczna, później biologiczna, jeszcze później zwierzęca, na koniec ludzka, a teraz mamy do czynienia z ewolucją społeczeństw ludzkich. Podczas każdej fazy pojawiają się nowe stosunki i właściwości, które można wyrazić tylko w kontekście tego wyższego poziomu, nie można zaś wyrażeniami, dotyczącymi procesów działających na niższych szczeblach ewolucji. [...] sposoby działania ludzi i ich uczucia nie mogą być opisane wyrażeniami dotyczącymi związków chemicznych, z jakich są zbudowani. Molekuła DNA to o wiele więcej, niż wiązka nie zorganizowanych ładunków walencyjnych. Sposób, w jaki jest zorganizowana stwarza jej własne prawa. [...] Masz do czynienia ze wstępującą hierarchią rosnących poziomów komplikacji. Na każdym poziomie pojawiają się nowe powiązania i znaczenia, które są funkcją samego poziomu i w ogóle nie istnieją na poziomach niższych. Na przykład w alfabecie jest dwadzieścia sześć liter. Jedna litera zawiera mało informacji, ale jeśli uporządkować litery w słowa, liczba rzeczy, które można nimi opisać, wypełni cały słownik. Jeśli zaś ułożysz słowa w zdania, zdania w akapity, i tak dalej, aż do całej książki, osiąga się różnorodność praktycznie nieskończoną i można przekazać całą treść, jakiej się zapragnie. A przecież wszystkie książki kiedykolwiek napisane po angielsku, zawierają tylko te same dwadzieścia sześć liter.

Dla Parksów hiperprzestrzeń nie była kolejnym wymiarem geometrycznym. Była zupełnie innym poziomem bytu. Jeśli wyróżnić materię, informację i ideę, to hiperprzestrzeń stanowiła dla Parksów jeszcze pierwotniejsze tworzywo niż materia. Jak to zrozumieć? Tylko przez aproksymację. Informacja to uporządkowana materia. Odpowiednio dobrane plamy farby drukarskiej na papierze. Rowki wyryte w kamiennych blokach i odciśnięte na glinianych tabliczkach. Atomy znajdujące się we właściwym stanie pobudzenia, spełniające funkcję elementów logicznych w nanokomputerach. Idea to byt wyższego rzędu – uporządkowana informacja. To teoria naukowa. Wizja religijna. Świadomość.

Parksowie twierdzili, że hiperprzestrzeń jest bytem pierwotniejszym wobec materii, że uporządkowanie hiperprzestrzeni tworzy materię. I wychodząc z takiego paradygmatu naukowego stworzyli urządzenia zdolne wykorzystywać obszary osobliwości.

Jednak przyjęcie parksańskiego założenia niosło ze sobą poważne konsekwencje. na każdym poziomie bytów zachodzi proces ewolucji, powstawania nowych tworów. Pierwotna materia po wielkim wybuchu przekształciła się w dziesiątki pierwiastków, utworzyła skomplikowane struktury – nieorganiczne i żywe. Ponieważ zaś informacja to uporządkowanie materii, nietrudno było dojść do wniosku, że zmieniając materię można sterować światem informacji. Wystarczy dopisać na kartce kilka liter, by list nabrał innego znaczenia. Wystarczy zmienić stan kilku atomów we wnętrzu komputera, by sfałszować wyprowadzone przezeń wyniki obliczeń. I tak dalej. Zmieniając informację można z kolei manipulować ideami. Te pojawiają się, rozwijają i giną na skutek zaistnienia pewnych danych, potwierdzenia lub zakwestionowania wyników eksperymentów.

Jeśli więc hiperprzestrzeń to byt pierwotniejszy od materii, to manipulując nią można zmieniać fizyczny kształt naszej rzeczywistości. I Korgardzi, istoty międzyprzestrzenne, robią to. Tak jak my dowolnie programujący świat informacyjnych istot we wnętrzu komputera albo sterujący losami bohaterów na kartach książki czy holoprojekcji.

Wedle Parksów Korgardzi są forpocztą istot z pierwotniejszego wymiaru bytów. Mogą tu generować wszystko, czego chcą, zmieniać i zamazywać. A martwa materia i wszystkie żywe istoty wszechświata są dla nich swoistymi programami, zbiorami danych, które można przekształcać i likwidować.

Analogia pochodząca z ludzkiego świata była prosta i leżała w zasięgu ręki. Wszak Sieć Mózgów to wszechświat informacji – martwą materię tworzą bazy danych, role żywych istot spełniają programy, a psychoidami tego kosmosu są Inteligencje Sieciowe. Jednak człowiek, programista, istota z wyższego poziomu bytu – materii – może dostać się do tego świata, sterować nim, a nawet zniszczyć. Wprowadzić do niego swoje programy, tak jak Korgardzi wprowadzali do naszego kosmosu swoje rakiety i broń. Likwidować różne obiekty informacyjnego kosmosu przez ich skasowanie czy rozbicie za pomocą wirusów – tak jak Korgardzi niszczyli ludzkie miasta. [...]
Kiedy po raz pierwszy Daniel zapoznał się z tymi interpretacjami korgardzkiej inwazji, wydały mu się zabawne, groteskowe. Potem jednak uświadomił sobie, że nie powstały one na podstawie wierzeń kolejnej zwariowanej sekty religijnej, ale opierały się na paradygmatach parksańskiej nauki. Paradygmatach, które skutecznie poprowadziły tę rasę ku eksploracji kosmosu i korzystania z hiperprzejść. Tak samo jak ludzi z ich teoriami. Mogą więc to być wyjaśnienia równie dobre, co i ludzkie.

Michał Tempczyk Świat harmonii i chaosu

Koncepcja zakładająca przewidywalność i determinizm mechaniczny odnosi się jedynie do sytuacji wyidealizowanych, które nie występują w przyrodzie. Zawsze bowiem zaistnieją zakłócenia, które po krótkim już czasie od puszczenia układu w ruch sprawią, że jego zachowanie odbiegnie od przewidywań.
Przykład: Możemy teoretycznie przewidzieć tor ruchu kuli bilardowej, jednak jedynie na samym początku jej ruchu. Już po kilku odbiciach da o sobie znać nierówność powierzchni stołu, jego krawędzi, lepkość tkaniny itp., które to parametry zmieniają się dynamicznie.

Układ ergodyczny
Ludwig Boltzmann (1844-1906) sformułował pojęcie układów ergodycznych – są to takie układy, które są wystarczająco chaotyczne, aby z powodzeniem stosować do ich opisu mechanikę statystyczną.

Książki, którymi warto się zainteresować w tym temacie

Stań przed faktem jak małe dziecko. Bądź gotów porzucić wszystkie dotychczasowe teorie, krocz pokornie drogą, którą wskazuje Natura. Inaczej – niczego się nie nauczysz.
Thomas Henry Huxley
A co dotyczy pewności, nie było człowieka, ni będzie, Co by ją posiadł o bogach lub o innej jakiej bądź sprawie. A gdyby nawet przypadkiem najtrafniej sądził, to nigdy Sam tego świadom nie będzie: bo złuda jest wszystkich udziałem.
Johann Wolfgang Von Goethe
Odkrycie naukowe polega na tym, że widząc to, co wszyscy inni, dostrzega się to, czego nikt nie zauważył.
Albert Szent-Györgyi
Można opierać swoje sądy na eksperymencie lub ślepo akceptować autorytety. Dla umysłu naukowego dowód eksperymentalny jest jedyną ważną rzeczą, a teoria naukowa zaledwie przygodnym uproszczeniem w opisie, możliwą do odrzucenia gdy tylko przestanie pasować [do faktów]. Umysł akademicki, autorytet jest wszystkim, a fakty są odrzucane gdy tylko nie pasują do teorii danej przez autorytety.
Robert A. Heinlein
„Nie martw się ludźmi kradnącymi twoje pomysły i idee. Jeśli są one słuszne lub dobre, będziesz musiał wpychać je ludziom na siłę.”
Howard Aiken
„Gdy jedne drzwi zamykają się, inne się otwierają; jednak tak często patrzymy z żalem na te zamknięte drzwi, że nie dostrzegamy tych, które właśnie się przed nami otworzyły.”
Alexander Graham Bell
Niezależna rzeczywistość w zwykłym fizycznym sensie tego słowa nie może być przypisana ani do faktów (zjawisk) ani do podmiotów obserwujących.
Niels Bohr
Nauka to systematyczne katalogowanie doświadczenia.
George Henry Lewes
Obszary tajemniczości kurczą się gwałtownie.
J. D. Bernal
Nauka to nic innego jak wytrenowany i zorganizowany zdrowy rozsądek.
Thomas Henry Huxley
Nauka to fakty tak jak dom z kamieni, nauka składa się z faktów. Ale sterta kamieni nie jest domem a zbiór faktów niekoniecznie jest nauką.
Henri Poincaré
To teoria decyduje co możemy zaobserwować.
Albert Einstein
Metoda Feynmana jest następująca: Zapisz na kartce problem. Potem myśl intensywnie. Potem zapisz rozwiązanie.
Murry Gell-Mann
Póki reguły matematyczne nie odnoszą się do rzeczywistości, są pewne; póki są pewne, nie odnoszą się do rzeczywistości.
Albert Einstein
Ludzie sporadycznie potykają się o prawdę. Jednak większość z nich szybko podnosi się i odchodzi jakby nic się nie wydarzyło.
Winston Churchill
Badania to to co robię gdy nie wiem co robię.
Wernher von Braun
Chcę wiedzieć jak Bóg stworzył ten świat. Nie interesuje mnie to czy tamto zjawisko w spektrum jakiegoś pierwiastka. Chcę znać jego myśli; reszta to detale.
Albert Einstein
Ludzie sporadycznie potykają się o prawdę. Jednak większość z nich szybko podnosi się i odchodzi jakby nic się nie wydarzyło.
Winston Churchill
Nie polubiłem tego człowieka [Nielsa Bohra] gdy pierwszy raz mi go pokazałeś; z tymi wszystkimi włosami na całej głowie...
Winston Churchill
There are no physicists in the hottest parts of hell, because the existence of a "hottest part" implies a temperature difference, and any marginally competent physicist would immediately use this to run a heat engine and make some other part of hell comfortably cool. This is obviously impossible.
Richard Davisson
Nie mamy tutaj żadnych reguł. Próbujemy coś osiągnąć.
Thomas A. Edison

Okoliczności: about his laboratory

Świat zobaczyć w Ziarenku Piasku Niebo w Dzikiej Roślinie Nieskończoność uchwycić w ręku A Wieczność w godzinie.
William Blake
Największym wyzwaniem myśliciela jest takie sformułowanie problemu, które pozwoli na uzyskanie rozwiązania.
Bertrand Russell
Przemierzałem świat w poszukiwaniu wyjaśnień zjawisk, których nie rozumiałem. Skąd brały się muszle na szczytach gór. Dlaczego kamień rzucony na wodę tworzy okręgi fal, i dlaczego ptak utrzymuje się w powietrzu. Te pytania wypełniały moje myśli przez całe życie
Leonardo Da Vinci
Najbardziej ekscytująca fraza w nauce, ta, która oznajmia nowe odkrycia, to nie "Eureka" (znalazłem), ale "to śmieszne".
Isaac Asimov
Were this thinking not in the framework of scientific work, it would be considered paranoid. In scientific work, creative thinking demands seeing things not seen previously, or in ways not previously imagined; and this necessitates jumping off from 'normal' positions, and taking risks by departing from reality. The difference between the thinking of the paranoid patient and the scientist comes from the latter's ability and willingness to test out his fantasies or grandiose conceptualizations through the systems of checks and balances science has established – - and to give up those schemes that are shown not to be valid on the basis of these scientific checks. It is specifically because science provides such a framework of rules and regulations to control and set bounds to paranoid thinking that a scientist can feel comfortable about taking the paranoid leaps. Without this structuring, the threat of such unrealistic, illogical, and even bizarre thinking to overall thought and personality organization in general would be too great to permit the scientist the freedom of such fantasying.
Bernice Eiduson
Póki reguły matematyczne nie odnoszą się do rzeczywistości, są pewne; póki są pewne, nie odnoszą się do rzeczywistości.
Albert Einstein
Chcę wiedzieć jak Bóg stworzył ten świat. Nie interesuje mnie to czy tamto zjawisko w spektrum jakiegoś pierwiastka. Chcę znać jego myśli; reszta to detale.
Albert Einstein
Wieczną tajemnicą wszechświata jest to że może on być zrozumiany.
Albert Einstein
Stając przed wyborem czy zmienić zdanie, czy też je udowodnić że nie trzeba tego robić, prawie wszyscy wybierają męczenie się nad linią dowodową.
John Kenneth Galbraith
Prawda w nauce może być zdefiniowana jako hipoteza najlepiej predysponowana do tego, aby otworzyć drogę lepszej.
Konrad Lorentz
Nie bądź archiwizatorem faktów. Staraj się przeniknąć sekret ich wystąpienia, uporczywie szukając praw, które nimi rządzą.
Ivan Pavlov (Pawłow)
Żadna ilość eksperymentów nie udowodni że mam rację; pojedynczy eksperyment w każdej chwili może dowieść, że byłem w błędzie.
Albert Einstein
Wszystko należy czynić prostszym, ale nie jeszcze prostszym.
Albert Einstein
Rzeczywistość jest ledwie złudzeniem, aczkolwiek bardzo uporczywym.
Albert Einstein
Imagination is more important than knowledge Albert Einstein
(none)
it is impossible to explain honestly the beauties of the laws of nature in away that people can feel, without their having some deep understanding of mathematics. I am sorry, but this seems to be the case.
Richard Feynman
Science is a way to teach how something gets to be known, what is not known, to what extent things are known (for nothing is known absolutely), how to handle doubt and uncertainty, what the rules of evidence are, how to think about things so that judgments can be made, how to distinguish truth from fraud, and from show.
Richard Feynman
If, in some cataclysm, all of scientific knowledge were to be destroyed, and only one sentence passed on to the next generation of creatures, what statement would contain the most information in the fewest words? I believe it is the atomic hypothesis, that all things are made of atoms – - little particles that move around in perpetual motion, attracting each other when they are a little distance apart, but repelling upon being squeezed into one another. In that one sentence, you will see, there is an enormous amount of information about the world, if just a little imagination and thinking are applied.
Richard Feynman